دوره و شماره: دوره 1، شماره 2، زمستان 1394 

طراحی و اعتبار یابی الگوی بومی برنامه درسی دوره ابتدایی مبتنی بر مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی و هنر

صفحه 1-32

حسن علی گرمابی، حسن ملکی، سعید بهشتی، رضا افهمی

چکیده هدف مقاله حاضر طراحی و اعتبار یابی الگوی بومی برای برنامه درسی دوره ابتدایی مبتنی بر مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی و هنر باشد. به این منظور ابتدا با بررسی مبانی نظری و دیدگاه صاحب‌نظران دو رشته مطالعات برنامه درسی و هنر مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی و هنر برای برنامه درسی به دست آمد، سپس میزان کاربردی بودن آن‌ها از دیدگاه برنامه ریزان درسی دوره ابتدایی نظام آموزشی ایران بررسی شد تا الگوی پیشنهادی بر اساس مؤلفه‌های مناسب طراحی و اعتبار یابی گردد. روش تحقیق حاضر از نوع رویکرد آمیخته بود که با روش کیفی نظرورزانه و روش پیمایشی با استفاده از مصاحبه و پرسشنامه انجام شد. جامعه پژوهش صاحب‌نظران دو رشته مطالعات برنامه درسی و هنر و همچنین برنامه ریزان درسی دوره ابتدایی نظام آموزشی ایران بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند صاحب‌نظران و با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای و قابل‌دسترس برنامه ریزان درسی دوره ابتدایی انتخاب شدند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های مصاحبه از تحلیل تفسیر و استنباط، برای داده‌های پرسشنامه از آمار توصیفی و در برآورد روایی و پایایی ابزار از روایی محتوایی و آلفای کرونباخ بهره گرفته شد. نتیجه پژوهش ارائه الگوی پیشنهادی است که متشکل از سه بخش مبانی، اصول و عناصر ده‌گانه موردنظر اَکِر است که این الگو ازنظر صاحب‌نظران و کارشناسان برنامه‌ریزی درسی معتبر تشخیص داده شد. برای هرکدام از بخش‌های الگو مؤلفه‌هایی ارائه شد که آن مؤلفه‌ها را می‌توان با توجه به ویژگی‌هایشان در یک یا بیش از یکی از سطوح سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی درسی و اجرا بکار بست به‌طوری‌که به‌کارگیری مؤلفه‌های ارائه‌شده در طراحی و تدوین برنامه درسی دوره ابتدایی بستر مناسب را برای اجرای هنرمندانه و زیبا شناسانه الگو در محیط اجرا فراهم می‌سازد.

رابطه‌ی سبک‌های مقابله‌ای و فرسودگی شغلی با عملکرد شغلی مدیران مراکز پیش از دبستان

صفحه 1-22

مینا نجفی، فرخنده مفیدی، قدسی احقر

چکیده هدف از این پژوهش بررسی رابطه‌ی سبک‌های مقابله‌ای و فرسودگی شغلی با عملکرد شغلی مدیران مراکز پیش دبستان شهر تهران است. پژوهش حاضر از نوع پژوهش های همبستگی است، جامعه‌ی مورد مطالعه شامل مدیران و مربیان مراکز پیش از دبستان شهر تهران بوده و حجم نمونه طبق اصول علمی تعداد 90 نفر از مدیران و 270 نفر از مربیان، با استفاده از روش نمونه‌گیری چند مرحله‌ای تعیین شد. جهت جمع‌آوری داده‌ها از سه ابزار اندازه‌گیری: الف) پرسشنامه‌ی سبک‌های مقابله‌ای با متوسط ضریب پایایی %86 ،ب)پرسشنامه فرسودگی شغلی با متوسط ضریب پایایی% 83 وج) پرسشنامه عملکرد شغلی با متوسط ضریب پایایی % 96 استفاده شد. جهت تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون رگرسیون چند متغیری) استفاده شد. یافته‌ها  نشان داد که متغیر پیش‌بینی کننده‌ی عملکرد شغلی مدیران،  سبک‌ عقلانی بوده و 4/13 از درصد واریانس مربوط به عملکرد شغلی را تبیین می‌کند. ضرایب رگرسیون متغیر پیش بین نشان داد که سبک عقلانی مدیران بر عملکرد شغلی آن‌ها تاثیر مثبتی دارد، ولی سبک‌های هیجانی و انفصالی- اجتنابی بر عملکرد شغلی‌شان اثر منفی دارد. همچنین متغیّر پیش‌بینی کننده‌ی عملکرد شغلی مدیران، فرسودگی شغلی شامل مؤلّفه‌های (خستگی هیجانی، مسخ شخصیّت وکاهش کفایت شخصی) است و19درصد از واریانس عملکرد شغلی مدیران را تبیین می‌کند. در ضمن همه‌ی خرده مقیاس‌های فرسودگی شغلی مدیران (خستگی هیجانی، مسخ شخصیّت و کاهش کفایت شخصی) بر عملکرد شغلی‌شان تاثیر منفی دارند. نتایج از تاثیر فراوان متغیّرهای سبک‌های مقابله‌ای و فرسودگی شغلی بر عملکرد شغلی مدیران مراکز پیش از دبستان شهر تهران اطّلاع می‌دهد. سبک مقابله‌ای هیجانی و هر سه مولّفه‌ی فرسودگی شغلی بر عملکرد شغلی مدیران این مراکز آموزشی تاثیر منفی دارد.

تاثیر نمایش خلاق بر رشد مهارت‌های حل مسئله در دختران پیش‌دبستان استان تهران

صفحه 1-27

خیرقدم صبوری، عفت عباسی، مسعود گرامی‌پور

چکیده این پژوهش به منظور بررسی تأثیر نمایش خلاق بر رشد مهارت‌های حل مسئله در دختران پیش‌دبستانی(6 سال) استان تهران انجام شد. روش پژوهش، شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون _ پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری، کلیه کودکان دختر (6 ساله) دوره پیش از دبستان مراکز پیش‌دبستانی استان تهران بود که از بین آن‌ها 60 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی چند مرحله‌ای انتخاب شده و در دو گروه کنترل و آزمایش مورد مطالعه قرارگرفتند. فعالیت‌ها و فنون نمایش خلاق به مدت 18 جلسه 1 ساعته، توسط محقق به گروه آزمایش ارائه شد. ابزار مورد استفاده جهت اندازه‌گیری مهارت‌های حل‌مسئله، ترکیبی وام گرفته از خرده آزمون‌های هوش وکسلر شامل درک مطلب، فراخنای ارقام، طراحی مکعب‌ها و شباهت‌ها و خرده آزمون خلاقیت تورنس (آزمون تصویری فرمB) بود. اعتبار ابزار اندازه‌گیری مهارت‌های حل مسأله با استفاده از توافق نظر صاحبنظران روانشناسی، تحلیل عاملی تأییدی و پایایی مرکب مورد تأیید قرار گرفت. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که با بیش از 95 درصد اطمینان، اجرای فعالیت‌های نمایش خلاق بر مهارت‌های یادآوری، سازمان‌دهی، تحلیل، تولید و ارزشیابی و به طور کلی بر مهارت‌های حل مسئله تأثیر مثبت و معنی‌داری دارد.

تاثیر آموزش مبتنی بر برنامه‌ریزی چند بعدی بر بهبود ارتباط کلامی، فعالیت‌های کلیشه‌ای و مهارت‌های اجتماعی کودکان اوتیستیک

صفحه 1-20

باقر حسنوند، صبا حسنوندی

چکیده کودکان اتیستیک، از نوعی اختلال نافذ رشدی رنج می برندکه نمود آن، آسیب شدید در تعامل اجتماعی و مهارت‌های برقراری ارتباطو نیز وجود رفتارها، علایق و فعالیت‌های کلیشه‌ای است. تلاش این پژوهش، پی گیری امکاناتی فراتر از  برنامه های مرسوم و تاثیرگذار بر آموزش مهارت­های اجتماعی به این کودکان است. در انجام این پژوهش ابتدا این برنامه و تالیفات مبتنی بر آن در پاسخگویی به سبک‌های یادگیری و گره‌گاه‌های یادگیری کودکان اتیستیک و همچنین پژوهش‌های انجام شده در کارایی برنامه مزبور در آموزش کودکان دیگر نیز مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. در مرحله بعد، از میان کودکان اتیستیک ساکن استان البرز، گروهی که خود و والدینشان، داوطلب شرکت در این پژوهش بودند، در دو گروه گواه و آزمایش و شرکت در انجام پیش آزمون، برخورداری از آموزش‌های مبتنی بر برنامه ریزی­چند­بعدی و بسته یادگیری چندرسانه‌ای و انجام پس آزمون همراه شدند. تحلیل نتایج، تاثیر معنادار این برنامه و آموزش‌های مبتنی بر آن را بر بهبود ارتباطات کلامی و مهارت‌های اجتماعی کودکان اوتیستیک و هم­چنین کاهش رفتارهای کلیشه­ای آن‌ها نشان داد . پیشنهاد برآمده از این پژوهش این است کهبا توجه به تفاوت معنی­دار بین گروه­های آزمایش و کنترل، آموزش‌های مبتنی برنامه ریزی چندبعدی و بسته‌های یادگیری آن در کنار سایر برنامه‌های هفتگی دانش­آموزان اتیستیک مورد استفاده قرار گیرد.

مقایسه مهارت‌های اجتماعی کودکان پیش دبستانی 4 تا 5 سال شهرستان ایوان غرب

صفحه 1-18

صدیقه یاسمی، مرجان کیان، مسعود گرامی پور

چکیده پژوهش به منظور مقایسه مهارت‌های اجتماعی کودکان چهار تا پنج سال  پیش دبستانی شهرستان ایوان غرب (استان ایلام) صورت گرفت. روش پژوهش، توصیفی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری کودکان گروه سنی چهار تاپنج سال مهد کودک‌های شهرستان ایوان غرب در سال تحصیلی 94-1393بود. روش نمونه گیری خوشه‌ای تک مرحله‌ای بود که تعداد380 کودک بر اساس فرمول تعیین حجم خوشه‌های کوکران به صورت تصادفی در 30 خوشه انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده پرسشنامه مهارت‌های اجتماعی (اکرز و سدجو، 1992) است. پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 71/0 به دست آمد. داده‌ها از طریق آمارتوصیفی و استنباطی (آزمونt مستقل و tتک نمونه‌ای) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که نمرات مهارت‌های اجتماعی دارای توزیع نرمال است. همچنین نتایج آزمون آماری t مستقل نشان داد که میانگین نمرات دختران در مهارت‌های اجتماعی (57/14) به صورت معنی‌داری بیشتر از میانگین نمرات پسران (78/13) است. همچنین میانگین نمرات مهارت‌های اجتماعی در کودکان پیش دبستانی بیشتر از میانگین فرضی جامعه (5/0) بود. به عبارتی، نتایج حاکی از توانایی بیشتر کودکان در مهارت‌های اجتماعی نسبت به نمره ملاک است. با توجه به پایین بودن مهارت‌های اجتماعی پسران در مقایسه با دختران، برنامه‌هایی برای آموزش این مهارت‌ها به پسران پیش از ورود به مدرسه طرح ریزی و اجرا شود.

بررسی رابطه فراشناخت با راهبردهای مقابله‌‌ای و هوشیاری فراگیر در مدیران مهدهای کودک

صفحه 1-23

مهین مرزنگ، محسن عیسوی

چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه فراشناخت با راهبردهای مقابله­ای و هوشیاری فراگیر مدیران مهد کودک­های شهر ارومیه بود. روش پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و بررسی میزان همبستگی می­باشد. جامعه آماری کلیه مدیران مهدهای کودک­ شهر ارومیه بودند که تعداد 108 نفر می­باشد و بر اساس جدول کوکران 85 نفر به شیوه نمونه‌گیری تصادفی انتخاب گردیدند. آزمودنی­ها به پرسشنامه فراشناخت کارت رایت، هاتن و ولز، راهبردهای مقابله‌ای لازاروس و فولکمن و هوشیاری فراگیر فریبرگ پاسخ دادند. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون همزمان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که راهبرد کلی مساله مدار با خودآگاهی شناختی (316/0r:) و نیاز به کنترل افکار (416/0r:) در سطح اعتبار 01/0 دارای رابطه مثبت معناداری می‌باشد. و با باورهای مثبت در سطح 05/0 دارای رابطه مثبت (227/0r:) است، همچنین راهبرد کلی هیجان مدار نیز با باورهای مثبت (248/0r:) و نیاز به کنترل افکار(226/0r:) در سطح اعتبار 05/0 دارای رابطه مثبت معنادار می‌باشد. باورهای مثبت (334/0r:)، خودآگاهی شناختی (613/0r:) و نیاز به کنترل افکار (383/0r:) دارای رابطه مثبت و معنادار در سطح 01/0 با هوشیاری فراگیر می‌باشند. آزمون رگرسیون نشان داد که فراشناخت توانایی تبیین 29 درصد راهبرد مساله مدار، 14 درصد هیجان مدار و 61 درصد هوشیاری فراگیر را دارا می­باشد. نتایج نشان داد که فراشناخت نقش تعیین کننده‌ای در راهبردهای مقابله‌ای و هوشیاری مدیران مهد کودک دارد.