دوره و شماره: دوره 4، شماره 13، تابستان 1404 
کودکان پیش دبستانی و دبستانی

کاربرد سنجش نهانی در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی: بگذاریم دانش‌آموزان در امتحان‌ها خود واقعی‌شان باشند

https://doi.org/10.22054/soece.2026.80077.1311

شبنم نجفی، عنایت اله زمانپور

چکیده مطابق با شواهد و آمارها، بازی‌های دیجیتالی در بین دانش‌آموزان نسل اینترنت از محبوبیت ویژه‌ای برخوردارند. پژوهش‌های انجام شده از نقش مؤثر بازی‌های دیجیتال در غنی‌سازی اوقات فراغت و محیط‌های رسمی آموزش و یادگیری حمایت می‌کنند. باتوجه‌به رویکرد ارزشیابی برای و به‌عنوان یادگیری و واقعی‌تر بودن نتایج سنجش نهانی، این پژوهش باهدف تعیین تأثیر بازی‌وارسازی با رویکرد سنجش نهانی در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دوم دبستان در درس علوم‌تجربی و با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل و به روش شبه‌آزمایشی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پسر پایه دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1402-1403 است. با روش نمونه‌گیری هدفمند دو مدرسه و دو کلاس به‌عنوان نمونه انتخاب شده، یکی از کلاس‌ها به‌عنوان گروه کنترل و کلاس دیگر به‌عنوان گروه آزمایش که بازی‌وارسازی را به‌عنوان متغیر مستقل دریافت کرده‌اند. ابزار جمع آوری داده‌ها از نوع آزمون محقق ساخته پیشرفت تحصیلی است که اعتبارآن با توجه به نظر متخصصان و جدول هدف محتوا تأیید و اعتمادپذیری آن نیز از طریق روش کودر و ریچاردسون محاسبه شده است. به‌منظور تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس استفاده شده است. یافته‌ها حاکی از تأثیر بازی‌وارسازی در قالب معرفی سنجش نهان در بهبود یادگیری و پیشرفت در درس علوم‌تجربی در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل دارد.

کودکان پیش دبستانی و دبستانی

طراحی آموزشی مبتنی بر گیمیفیکیشن در سنجش پنهان دانش آموزان با نیاز های ویژه

https://doi.org/10.22054/soece.2026.80062.1308

فاطمه جعفرخانی، دریا مغیثی

چکیده دانش آموزان با نیازهای ویژه، افرادی را شامل می شوند که مشکلات و ناتوانی هایی دارند که یادگیری آن ها را تحت تاثیر قرار می دهد. هدف این مقاله، معرفی طراحی آموزشی مبتنی بر بازی وارسازی در سنجش پنهان کلاسی به عنوان رویکردی جدید برای آموزش دانش آموزان با نیازهای ویژه است. بازی وارسازی با گنجاندن عناصر طراحی بازی در فعالیت های یادگیری و سنجش ، تجربیات آموزشی شخصی، جذاب و در دسترس را ارائه می دهد. روش این پژوهش، از نوع توصیفی- تحلیلی است و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای است. یافته های این پژوهش، به بررسی مزایای بازی وارسازی برای سنجش کلاس درس به صورت پنهان ، مانند مسیرهای یادگیری سفارشی و توسعه مهارت‌های اجتماعی در فرایند تدریس ویادگیری می پردازد، اما به چالش‌هایی مانند تخصیص منابع، آموزش معلمان، هزینه و دانش طراحی نیز به طور مفصل اشاره می کند. همچنین به معرفی یک مدل پویا برای طراحی موثر آموزش و سنجش در این راستا و ارائه ی راهبرد هایی به منظور طراحی بهتر فعالیت ها پرداخته می شود. با توجه به یافته های بدست آمده ، انتظار می رود که سنجش پنهان مبتنی بر بازی وارسازی در آموزش ویژه، نویدبخش ایجاد محیط تعاملی و حمایتی برای افزایش کیفیت یادگیری و سنجش کلاسی باشد، مشروط بر اینکه از راهبرد های مناسب طراحی استفاده شود. با توجه به یافته‌های بدست آمده، انتظار می‌رود که تشخیص داده شود، برای بازی‌های وارسازی در ویژه، نویدبخش ایجاد محیطی و حمایتی برای افزایش کیفیت و سنجش کلاسی باشد، مشروط برای اینکه از راهبردهای مناسب طراحی استفاده شود.  

کودکان پیش دبستانی و دبستانی

تأثیر محرک‌های نشانه‌ای فراشناختی و فعالیت‌های مولّد بر صحت نظارت، صحت تنظیم و عملکرد دانش‌آموزان

https://doi.org/10.22054/soece.2026.84178.1319

سعیده زاهد، زهرا چراغی

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر محرک‌های نشانه‌ای فراشناختی و فعالیت‌ مولّد بر صحت نظارت، صحت تنظیم و عملکرد دانش‌آموزان بود. روش پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس آزمون و گروه کنترل، و جامعه‌ی آماری شامل دانش‌آموزان پسر پایۀ ششم شهرستان تهران بود. برای این منظور 58 دانش‌آموز به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل گماشته شدند. در پیش‌آزمون، شرکت‌کنندگان پس از مطالعۀ متن امتحانی، نمرۀ خود را در امتحان پیش‌بینی کرده و پاراگراف‌هایی که نیازمند مطالعه‌ مجدد بود را مشخص کردند. سپس آزمونی از محتوای متن گرفته شد تا صحت پیش‌بینی‌ها و عملکرد شرکت‌کنندگان مشخص گردد. در پس‌آزمون نیز روند کار به همین ترتیب بود با این تفاوت که پس از مطالعۀ متن، گروه آزمایش اول، محرک‌های نشانه‌ای فراشناختی را دریافت کرد، گروه آزمایش دوم اقدام به خلاصه‌برداری از متن (فعالیت مولّد) نمود و گروه کنترل تنها به مطالعۀ متن پرداخت. نتایج تحلیل کوواریانس چند متغیره نشان داد نمرات صحت نظارت، صحت تنظیم و عملکرد در گروه آزمایش دوم (فعالیت مولّد)، نسبت به گروه کنترل در پس‌آزمون، به طور معناداری بالاتر بود (05/0p≤) اما بین گروه‌های آزمایش و بین گروه دریافت‌کنندۀ محرک‌های نشانه‌ای با گروه کنترل در متغیرهای وابسته تفاوت معناداری مشاهده نگردید (05/0p>). این یافته‌ها نشان می‌دهد که تدارک فعالیت‌های مولّد متناسب با محرک‌های نشانه‌ای مختص هر نوع یادگیری، می‌تواند بازخورد عینی از میزان یادگیری را برای دانش‌آموزان فراهم آورده و بدین ترتیب صحت نظارت، صحت تنظیم و عملکرد آنها را افزایش دهد.

کودکان پیش دبستانی و دبستانی

نقش واسطه ای همدلی در رابطه بین هوش اخلاقی و سازگاری اجتماعی بر قلدری دانش آموزان پسر دوره دوم مقطع دبستان شهر اصفهان

https://doi.org/10.22054/soece.2026.72108.1290

پریناز سادات سجادیان، منصوره شمسیان

چکیده در حال حاضر قلدری در مدارس یک پدیده همه‌گیر است که میلیون‌ها دانش‌آموز را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بنابراین شناسایی متغیرهایی که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر روی قلدری تأثیر دارند، لازم و ضروری است، بر همین اساس هدف از پژوهش حاضر شناسایی نقش واسطه‌ای همدلی در رابطه بین هوش اخلاقی و سازگاری اجتماعی بر قلدری دانش آموزان پسر دوره دوم مقطع دبستان شهر اصفهان بود. روش مطالعه از نوع توصیفی- همبستگی (مدل معادلات ساختاری) و جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر دوره دوم مقطع دبستان شهر اصفهان در سال تحصیلی 1400-1401 بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای از بین نواحی شش‌گانه آموزش‌وپرورش شهر اصفهان دو ناحیه 5 و 3 و سپس از بین مدارس پسرانه دوره دوم مقطع دبستان این دو ناحیه 12 مدرسه (هر ناحیه 6 مدرسه) انتخاب که درمجموع با احتساب ریزش آماری 320 دانش‌آموز به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در این پژوهش عبارت بودند از مقیاس قلدری ایلی نویز هولت و اسپلاگه (2001)، پرسشنامه همدلی دیویس (1983)، مقیاس سازگاری اجتماعی کودکان سینها و سینگ (1993) و پرسشنامه هوش اخلاقی کیل و لینیک (2007). نتایج نشان داد که هوش اخلاقی بر قلدری همدلی تأثیر ندارد 356/0- (118/0=P)؛ اما سازگاری اجتماعی و همدلی بر قلدری تأثیر معناداری دارند 074/0- (000/0=P) دارند. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که همدلی در رابطه بین هوش اخلاقی و سازگاری اجتماعی بر قلدری نقش واسطه‌ای بر عهده دارد. در نتیجه مشاوران مدارس با آموزش همدلی به دانش آموزان پسر می‌توانند به پیشگیری از قلدری و پیامدهای آن کمک نمایند.

کودکان پیش دبستانی و دبستانی

راز موفقیت در پرلز : مرور و تحلیل نظام‌مند عوامل مؤثر بر خواندن دانش‌آموزان کلاس چهارم

https://doi.org/10.22054/soece.2026.88977.1329

سپیده بهروزی فر

چکیده آزمون بین‌المللی پرلز از معتبرترین ابزارهای سنجش مهارت خواندن در دانش‌آموزان ابتدایی است و نتایج متفاوت کشورها در سال‌های اخیر، لزوم بررسی عوامل مؤثر بر موفقیت دانش‌آموزان را نشان می‌دهد. این پژوهش با هدف تحلیل نظام‌مند نتایج مطالعات انجام‌شده درباره مداخلات آموزشی مؤثر بر بهبود مهارت خواندن دانش‌آموزان پایه چهارم انجام شد. طرح پژوهش از نوع مرور نظام‌مند بود و جامعه آماری شامل کلیه مقالات علمی منتشرشده در پایگاه‌های اسپرینگر ، ساینس‌دایرکت ، سایبرلنینکا ، نورمگز و اریک طی دهه اخیر بود. با استفاده از جست‌وجوی هدفمند و اعمال معیارهای ورود و خروج، مطالعات واجد شرایط انتخاب و بر اساس نوع مداخله، روش پژوهش، جامعه آماری و شاخص‌های سنجش درک مطلب تحلیل شدند. ابزار گردآوری داده‌ها فهرست وارسی مطالعات منتخب بر اساس الگوی پریزما (موهر و همکاران ، 2009) بود و داده‌ها با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. نتایج نشان داد که مداخلات مبتنی بر آموزش استراتژی‌های استنباط، تعامل مؤثر معلم و دانش‌آموز، و استفاده از فناوری‌های یادگیری دیجیتال بیشترین تأثیر را بر بهبود مهارت خواندن و نتایج آزمون پرلز داشتند. همچنین، استمرار مداخله، رویکرد سازنده‌گرایی در طراحی آموزش، و مشارکت فعال دانش‌آموزان با ارتقای درک مطلب رابطه مثبت داشتند. بر اساس این یافته‌ها، مرور نظام‌مند حاضر می‌تواند با ارائه شواهد تجربی، راهنمایی عملی برای معلمان، مدیران و سیاست‌گذاران آموزشی در طراحی برنامه‌های ارتقای سواد خواندن در دوره ابتدایی فراهم آورد.

تأثیرآموزش فرزندپروری رفتاری بر رشد اجتماعی، پرخاشگری و عزت‌نفس کودکان

https://doi.org/10.22054/soece.2026.88638.1328

زهرا حسین‌زاده ملکی، زهرا عظیمیان سیار، محدثه مرادی

چکیده محیط اولیه زندگی از طریق کیفیت تعامل‌های والد-کودک در سنین پیش از دبستان تاثیرات چشمگیری بر تحول دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش فرزندپروری رفتاری بر رشد اجتماعی، پرخاشگری و عزت‌نفس کودکان 3-6 سال است. در این پژوهش نیمه‌آزمایشی 16 نفر از مادران کودکان 3-6 سال از مهدکودک‌های شهر مشهد، به صورت روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جای گرفتند که اعضای گروه آزمایش، در هفت جلسه آموزش فرزندپروری رفتاری شرکت کردند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه رشد‌اجتماعی وایلند (دال، 1953)، پرسشنامه پرخاشگری کودکان پیش‌دبستانی (واحدی و همکاران، 1387) و پرسشنامه عزت‌نفس (عزیزی مقدم، 1386) بود. داده‌های حاصل به وسیله آزمون تحلیل‌ کواریانس چندمتغیره و تحلیل کواریانس تک‌متغیره تحلیل شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌های حاصل از نرم‌افزار SPSS نسخه22 استفاده گردید. نتایج نشان داد که آموزش فرزندپروری رفتاری بر رشداجتماعی، پرخاشگری و عزت‌نفس کودکان 3-6 سال تأثیر دارد (0/01>p و 605/56 =F). بنابراین آموزش فرزندپروری رفتاری، سبک فرزندپروری مثبت والدین را افزایش می‌دهد و به دنبال آن موجب می‌شود تا مهارت‌های اجتماعی و روان‌شناختی کودکان افزایش یابد.