دوره و شماره: دوره 2، شماره 6، زمستان 1395 

آسیب‌شناسی وضعیت آموزش و برنامه درسی دوره پیش از دبستان ایران

صفحه 1-31

https://doi.org/10.22054/soece.2018.22077.1127

سلمان آخش، علی حسینی خواه، عفت عباسی، نعمت الله موسی پور

چکیده هدف از انجام این پژوهش "آسیب‌شناسی وضعیت آموزش و برنامه درسی پیش از دبستان در ایران " است. این پژوهش در قالب رویکرد کیفی و به روش پدیدار نگاری انجام‌شده است. جامعه هدف در این پژوهش عبارت‌اند از کلیه مراکز پیش‌دبستانی که از این تعداد 15 مرکز پیش‌دبستانی از استان‌های تهران، البرز و کهگیلویه و بویراحمد به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب گردیدند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته بوده که محقق از طریق آن برای شناسایی آسیب‌ها و مشکلات دوره پیش از پیش از دبستان به جمع‌آوری اطلاعات از مربیان و مدیران اقدام نموده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که مهم‌ترین آسیب‌های موجود دوره پیش از دبستان، مربوط به مدیریت کلان پیش از دبستان، برنامه درسی دوره پیش از دبستان، نیروی انسانی پیش از دبستان، وضعیت حقوقی پیش از دبستان و آسیب‌های مربوط به محیط خانواده و والدین بوده است که هرکدام از این آسیب‌های کلان خود نیز به زیر مقوله‌هایی تقسیم‌شده‌اند که در ادامه به آن پرداخته‌شده است.

میزان توجه به مهارت‌های تفکر‌انتقادی درکتب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی از دیدگاه معلمان

صفحه 33-57

https://doi.org/10.22054/soece.2017.18985.1109

حسین کریمیان، فائزه ناطقی، محمد سیفی

چکیده چکیده
هدف ازتحقیق حاضر بررسی و ارزیابی میزان توجه به مهارت‌های تفکر انتقادی در کتب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی است. جامعه آماری،کلیه معلمان استان قم هستند که در پایه سوم تا ششم ابتدایی تدریس می کنند. نمونه تحقیق بر اساس جدول مورگان از جامعه آماری تعداد 361 نفر به صورت تصادفی طبقه‌ای انتخاب شده‌اند. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسش نامه محقق ساخته که حاوی 32 سوال بر مبنای مهارت‌های تفکر انتقادی (تجزیه و تحلیل، ترکیب، ارزشیابی و توضیح) است.
نتایج تحقیق بیانگر آن است که : 1- میزان توجه به مهارت‌های تفکر انتقادی در سطوح (تجزیه و تحلیل، ترکیب، ارزشیابی و توضیح) متفاوت است. 2- مهارت‌های تفکر انتقادی در تمام سطوح (تجزیه و تحلیل، ترکیب، ارزشیابی و توضیح) در کلیه کتب مطالعات اجتماعی در پایه‌های سوم تا ششم پایین‌تر ازحد انتظار است. 3- وضعیت نسبی مهارت‌های تفکر انتقادی در سطح توضیح درکتب مطالعات اجتماعی تا حدودی بهتر از سطوح دیگر است. 4- درمجموع، کتب مطالعات اجتماعی دوره ابتدای از ایجاد توانایی مهارت‌های تفکر انتقادی مطلوبی در شاگردان برخوردار نیست.

مفهوم بازی و انواع آن در کلاس :دیدگاه مربیان مهد کودک و پیش دبستان های شهر تهران

صفحه 59-85

https://doi.org/10.22054/soece.2016.8949

صابر عبدالملکی، محمد آرمند

چکیده بازی جزء لاینفک زندگی کودکان، مفهومی پویا و پیچیده است که به علت وجود تعاریف مبهم از آن به­خصوص وقتی درزمینه کلاس قرار می‌گیرد، به یک مفهوم و عمل نامعلوم تبدیل می‌شود. داشتن درک درست از ماهیت بازی و انواع آن باعث می‌شود مربیان دوره‌های پیش‌دبستانی و مهدکودک محیطی سازنده و خلاق را برای رشد همه‌جانبه کودکان فراهم آورند. هدف پژوهش حاضر بررسی مفهوم بازی از دیدگاه مربیان مهدکودک و پیش‌دبستان‌های شهر تهران بود. روش پژوهش کیفی با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی بود. به این منظور 23 نفر از مربیان مهدکودک و پیش‌دبستانی که شرایط نمونه موردنظر را داشتند با استفاده از مصاحبه نیمه­ساختارمند و اکتشافی در قالب دو سؤال اصلی مورد­مطالعه قرار گرفتند. داده‌های جمع‌آوری‌شده، ثبت و کدگذاری شد و در قالب مقوله‌های اصلی طبقه‌بندی گردید. تحلیل محتوای درک مربیان از مفهوم بازی منجر به شناسایی 256 کد اولیه، 16 زیر مضمون و 5 مضمون اصلی تخیل (فعالیت‌های نمادین، جاندار پنداری، رؤیاپردازی)؛ درگیری فعال (درگیری جسمی و روانی در انجام بازی، همکاری بین بازیکنان)؛ هیجان‌انگیز (لذت‌بخش، نشاط و شادمانی، سرگرمی، احساس خوشایندی، امیدواری، آرامش)؛ سیالیت قانونمندی (قوانین مشخص و درعین‌حال منعطف و قابل‌تغییر، دست‌کاری قوانین و چگونگی انجام بازی) و فرایند یادگیری (هدفمندی، رشد اجتماعی و شناختی و عاطفی، کشف و خلق) شد. همچنین تحلیل محتوای درک مربیان از انواع بازی در کلاس منجر به شناسایی 52 کد اولیه، 6 زیر مضمون و 2 مضمون اصلی بازی بدون ساختار (شاگرد­محوری، بدون برنامه‌ریزی قبلی) و بازی ساختارمند (مربی محور، هدفمند، تأکید بر یادگیری، برنامه‌ریزی‌شده) شد.

تاثیر قصه درمانی درافزایش عزت نفس و خوداثربخشی کودکان پیش دبستانی

صفحه 49-60

https://doi.org/10.22054/soece.2016.8950

حسین قمری کیوی، سیده هایده کریمی یوسفی، بهنام خشنودنیای چماچائی

چکیده چکیده
سنین پیش­دبستانی دوران مهمی محسوب می­شود که در آن از قصه­درمانی بیش از هر دوران دیگری می­توان برای رشد شخصیتی و شناختی- عاطفی کودکان سود جست. هدف از این پژوهش تعیین تاثیر قصه­درمانی در افزایش اعتماد به نفس و خوداثربخشی کودکان پیش­دبستانی است. روش پژوهش پژوهش حاضر از نوع نیمه­آزمایشی با طرح پیش­آزمون – پس­آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه کودکان پیش­دبستانی شهر اردبیل بود که 30 کودک به عنوان نمونه از دو مرکز پیش­دبستانی انتخاب شدند و دو قصه سه بچه خوک و لباس نو امپراطور در طی پنج جلسه در راستای پژوهش برای آنها خوانده شد. برای گردآوری داده‌ها از روش مصاحبه بالینی و پرسشنامه اعتماد به نفس و خوداثربخشی استفاده شد و برای تحلیل داده-ها از تحلیل کوواریانس چند متغیری استفاده شد. یافته­ها بیانگر افزایش عزت نفس و خوداثربخشی در کودکان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل است. ضمناً این روش برای بهبود تمرکز و افزایش ارتباط کودکان با هم موثرند. قصه­درمانی میتواند سبب همانندسازی کودک با شخصیت­های مثبت داستان شده و اعتماد به نفس و خوداثربخسی کودک را افزایش دهد.کودکان پیش­دبستانی که عزت نفس بالایی دارند از شادکامی بیشتری برخوردار خواهند شد و به تبع خوداثربخشی بالاتری دارند.

پیش بینی انگیزش پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان از طریق خودکارآمدی و راهبردهای شناختی و فراشناختی یادگیری

صفحه 107-123

https://doi.org/10.22054/soece.2016.8951

سید نبی الله قاسم تبار، ایران دخت فیاض، محبوبه حسینی

چکیده  
هدف در پژوهش حاضر تعیین نقش خودکارآمدی و راهبردهای شناختی و فراشناختی یادگیری در انگیزش پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانش­آموزان دختر مقطع ششم ابتدایی بود. پژوهش حاضر از نوع همبستگی است. جامعه آماری تمامی دانش­آموزان دختر مقطع ششم ابتدایی منطقه 15 تهران می­باشد که از بین آنها با استفاده روش نمونه­گیری خوشه­ای­چند­مرحله­ای، 106 دانش­آموز انتخاب شدند. برای اندازه گیری خودکارآمدی، راهبردهای یادگیری، انگیزش پیشرفت و عملکرد تحصیلی به ترتیب از مقیاس­های خودکارآمدی شرر و همکاران (1982)، پرسشنامه راهبردهای یادگیری (کرمی، 1381)، مقیاس انگیزه پیشرفت هرمانس (1970) و پرسشنامه عملکرد تحصیلی درتاج (1383) استفاده شد. نتایج آزمون رگرسیون چندگانه نشان داد که به ترتیب سه متغیر خودکارآمدی، راهبردهای شناختی و فراشناختی یادگیری توانستند انگیزش پیشرفت و همین­طور عملکرد تحصیلی را در دانش­آموزان به­طور معناداری پیش­بینی کنند. یافته­های پژوهش اشاره­های کاربردی مفیدی برای سیاست­گزاران عرصه آموزش و پرورش دارد.

فراتحلیل مطالعات انجام‌شده در حوزه تأثیر راهبردهای فراشناختی بر عملکرد یادگیری دانش‌آموزان دوره ابتدایی دارای اختلالات یادگیری

صفحه 81-100

https://doi.org/10.22054/soece.2016.8952

حسین زنگنه، آذر محققی، مریم زارع احتشامی، الهه ولایتی، ابراهیم ابوالقاسمی

چکیده چکیده
با توجه به اهمیت اختلالات یادگیری و لزوم ارائه مداخلاتی برای بهبود این اختلالات به‌منظور پیشگیری از مشکلات بعدی، هدف پژوهش حاضر این بود که با استفاده از روش پژوهش فراتحلیل میزان تأثیر راهبردهای فراشناختی بر عملکرد یادگیری دانش­آموزان با اختلالات یادگیری را در پژوهش­های انجام‌ شده مشخص کند. این پژوهش با استفاده از تکنیک فراتحلیل با یکپارچه کردن نتایج حاصل از انجام تحقیقات مختلف، میزان اندازه اثر مداخلات راهبردهای فراشناختی را مشخص کرد. به این منظور از بین 12 پژوهش، 9 پژوهش که از لحاظ روش‌شناختی مورد­قبول بوده انتخاب و فراتحلیل بر روی آن‌ها انجام گرفت. ابزار پژوهش چک‌لیست فراتحلیل بود. یافته‌های پژوهش نشان داد، میانگین اندازه اثر ترکیبی راهبردهای فراشناختی بر عملکرد یادگیری دانش­آموزان با اختلالات یادگیری در مدل ثابت 82/0 و میانگین اندازه اثر ترکیبی در مدل تصادفی 81/0 است که هر دو در سطح 95 درصد معنادار می­باشند (p <0.05). نتیجه‌ی فراتحلیل نشان داد که طبق معیار کوهن این تأثیر در حد زیاد ارزیابی می­شود. بنابراین آموزش راهبردهای فراشناختی موجب بهبود عملکرد تحصیلی و یادگیری دانش­آموزان دارای اختلالات یادگیری می­شود و از آن­جا که این کودکان در فرآیند شناختی دارای مشکلاتی هستند، آموزش راهبردهای فراشناختی می­تواند مؤثر واقع گرد